سوره حجرات آیات 11 تا 12 - تمسخر، بدبینی، غیبت و تجسس، ممنوع است
در این نوشتار به سوره حجرات آیات 11 تا 12 از کلام الله مجید می پردازیم که از اهمّ موضوعات اخلاقی و اجتماعی سخن میگوید. این آیات، مسلمانان را از تمسخر، بدگمانی، غیبت و تجسّس نسبت به یکدیگر برحذر میدارد و تأکید میکند که چنین رفتارهایی، پس از ایمان آوردن ناپسند است. همچنین به مؤمنان توصیه میکند که پس از ارتکاب گناه، توبه کنند؛ زیرا خداوند توبهپذیر و مهربان است.
| يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا | ای کسانی که ایمان آوردهاید: |
| لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ | نباید گروهی، گروهی دیگر را مسخره کند؛ |
| عَسیٰ اَنْ يَكونوا خَيْرًا مِنْهُمْ | شاید که آنها بهتر از اینها باشند؛ |
| وَ لانِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسیٰ اَنْ يَكُنَّ خَيْرًا مِنْهُنَّ | و نباید زنانی، زنان دیگر را مسخره کنند، شاید که از آنها بهتر باشند؛ |
| وَ لاتَلْمِزوا اَنْفُسَكُمْ | و از یکدیگر عیب جویی نکنید |
| وَ لاتَنابَزوا بِالْاَلْقابِ | و یکدیگر را با نامهای زشت صدا نزنید |
| بِئْسَ الْاِسْمُ الْفُسوقُ بَعْدَ الْايمانِ | نام زشت دادن، پس از ایمان چه ناپسند است! |
| وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَاُولٰئِكَ هُمُ الظّالِمونَ (11) | و کسانی که توبه نکردند، آنها ستمکارند[i] |
| يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا | ای کسانی که ایمان آوردهاید: |
| اِجْتَنِبوا كَثيرًا مِنَ الظَّنِّ | از بسیاری از گمانها دوری کنید؛ |
| اِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ اِثْمٌ | زیرا پارهای از گمانها، گناه است؛ |
| وَ لاتَجَسَّسوا وَ لايَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا | و هرگز در کار دیگران تجسس نکنید؛ غیبت هم نکنید؛ |
| اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ اَخيهِ مَيْتًا | آیا کسی از شما، دوست دارد که گوشت برادر مردهاش را بخورد؟ |
| فَكَرِهْتُموهُ وَ اتَّقوا اللّهَ | قطعاً از این کار نفرت دارید، تقوای الهی داشته باشید؛ |
| اِنَّ اللّهَ تَوّابٌ رَحيمٌ (12) | که خدا توبهپذیر و مهربان است. |
[i] در فرهنگ قرآن کسانی که ستم میکنند و سپس متوجّه خطای خود شده و توبه میکنند، اصلاً ستمکار نیستند. نادیده گرفتن کامل ستم، پس از توبه، از نشانه های رحمت الهی است و با آیات قبلی هم که فرمان میدهد به یکدیگر نامهای زشت ندهید، تناسب دارد. در نهج البلاغه آمده: « النادم من الذنب، کمن لاذنب له» کسی که از گناه پشیمان است مانند کسی است که مرتکب گناه نشده است.
تعبیر این آیات در استخاره با قرآن
خوب است به شرطی که:
- نباید گروهی، گروهی دیگر را مسخره کند و از یکدیگر عیب جویی نکنید و یکدیگر را با نامهای زشت صدا نزنید؛ نام زشت دادن، پس از ایمان چه ناپسند است! و کسانی که توبه نکردند، آنها ستمکارند؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید: از بسیاری از گمانها دوری کنید زیرا پارهای از گمانها، گناه است؛ هرگز در کار دیگران تجسس نکنید؛ غیبت هم نکنید؛ تقوای الهی داشته باشید که خدا توبهپذیر و مهربان است.